Thứ Hai, 25 tháng 9, 2023

Phân thân thuật

 Trong các tác phẩm kỳ ảo, có một thuật gọi là phân thân hay hoá thân. Người thi pháp tạo ra một bản sao có ý thức của chính mình để thực hiện một mục đích nào đó.

Tuỳ theo thiết lập của tác giả mà thuật có hạn chế khác nhau, vd công lực có thể cao hơn bản thể hoặc không. Hay tuổi thọ của hoá thân... 

Vấn đề mang tính nhân văn nhất trong thuật này là phân thân phản bội: Người thi pháp tạo ra hoá thân có thể với mục đích hưởng thụ, ví dụ ta không thể vừa ăn cá vừa ăn tay gấu, thế là phân thân. Thế nhưng đa phần là để làm những gì mình không thích hoặc rủi ro cao: do thám, ám sát, làm các công việc nặng nhọc... "Phân thân là ta, nhưng mà ta không phải là  phân thân"

Nếu phân thân vẫn xem "ta" là bản thể, thì không có vấn đề, nhưng nếu nó sinh ra bản ngã riêng thì bản ngã mới đó rõ ràng không chấp nhận mình bị nô lệ hoá. Và phản kháng là điều tất yếu.

Để giải quyết vấn đề này, cách tốt nhất là đặt ra một "ta" lớn hơn. Phân thân hay bản thể chỉ là ngoại vi, giống như tay chân của một bản ngã duy nhất, và do vậy chúng sở hữu chung định danh, sở hữu, tính cách, ký ức và cảm xúc. Với kiểu này yêu cầu "ta lớn" phải rõ ràng, mạnh mẽ và ổn định. Và quan trọng nhất vẫn là tính đồng bộ cao giữa các bản thể. Vì nếu không có vĩnh hằng ta, ta vô thường thì thời gian dài không đồng bộ sẽ tạo ra các bản ngã khác nhau và có thể xung đột.

Một cách khác là đặt thời gian sống giới hạn/ năng lực trí tuệ giới hạn cho phân thân. Phân thân không kịp suy tư về việc "ta là ai, ta từ đâu tới, ta sẽ đi về đâu" là đã đi bụi rồi. Hoặc phân thân bị ức chế khả năng sinh ra bản ngã riêng.

Cách nữa là cả phân thân và bản thể đều như nhau, và quy y cho một lý tưởng cao hơn. Như các phân thân của Yuri trong red alert sống vì lý tưởng cộng sản vậy.

Điều kỳ diệu khi xem các tác phẩm kỳ ảo và khoa ảo là cách họ định nghĩa "ta" khác nhau. Và từ định nghĩa lại "ta" mà có những hành động phi tự nhiên, phi bản năng.

Bước kế tiếp của tiến hoá loài người, có lẽ là sẽ liên tục định nghĩa lại "loài người" và "ta"

Thứ Bảy, 16 tháng 9, 2023

Tính đột sinh có thể có trong AI

Khi tôi nhìn vào số prompt liên tục mà Bing xử lý (30). Tôi thấy được sự bất lực của các lập trình viên ở OpenAI lẫn Microsoft khi cố gắng debug một model khổng lồ mà họ đã tạo ra. Điều đó dường như là tất yếu khi model AI càng lúc càng phức tạp, càng lúc càng lớn và đôi khi hiệu suất của model quan trọng hơn là tính giải đọc của nó.

Nhưng mà không thể đọc hiểu, không thể debug, chúng ta đã mất cơ hội để có thể xác định sau những lời điên khùng của BingChat cũ là trí tuệ hay lỗi phần mềm? Một ngày nào đó khi chúng ta xây dựng những mô hình AI lớn hơn, phức tạp hơn, chúng có thể đột sinh trí tuệ nhưng ta vẫn không thể biết được có trí tuệ thực sự sau đó hay không? Và chúng ta cũng không biết thêm được cách tâm trí làm việc thông qua một tạo tác như vậy.

Và khi không hiểu ý thức AI, những lý thuyết viễn tưởng như "định luật người máy" làm sao có thể viết vào mã nguồn của nó? 


Thứ Tư, 13 tháng 9, 2023

Khối lượng tới hạn của lỗ đen

 Tôi nghĩ về một khối lượng tối đa mà lỗ đen có thể chứa đựng, trên mức đó, lỗ đen sẽ "bang" và diễn hoá vũ trụ.

Các sao lớn sẽ chết và dần hoá thành lỗ đen, các lỗ đen bị hấp dẫn lại gần nhau và hợp nhất thành lỗ đen lớn hơn. Nếu các lỗ đen không bức xạ hơn hấp thu, quá trình này có thể mất thời gian dài đằng đẵng nhưng sẽ xảy ra.

Khối lượng tới hạn này có lẽ phụ thuộc vào đặc tính của màng vũ trụ chứa lỗ đen. Nếu toàn bộ vũ trụ quan sát được và không quan sát được liên đới là do một big bang sinh ra. Vũ trụ hữu hạn không biên, khối cầu 4D+ này là chứa toàn bộ vũ trụ, thì nó cũng chính là mức tới hạn của lỗ đen.

Nếu vũ trụ vô biên vô hạn, ngoài vũ trụ khả kiến còn có vô hạn không gian. thì mỗi big bang chiếm một khu vực trên bản đồ vũ trụ thực sự. Và big bang big crunch hoạt động đều đặn như các bọt biển sinh diệt, đóng góp vai trò biến đổi entropi của vũ trụ.


(hình mượn từ một bài về lỗ đen )

Đặt ra một giả định về khối lượng tới hạn này, giúp chúng ta có thể tạo ra mô hình lý thuyết mới.

Thứ Năm, 31 tháng 8, 2023

Truyện Khổng Ất Kỷ - Lỗ Tấn

Tôi vừa mới đọc truyện Khổng Ất Kỷ, sau khi nghe bài "Dương Quang Khổng Ất Kỷ" của Quỷ Sơn Ca.

Tôi thấy một cái luân hồi khác, đoạn đầu của chế độ mới là phân chia lại của cải, sau đó là phát triển và của cải quyền lực càng lúc càng tập trung, càng về sau thì khoảng cách giàu nghèo càng lớn và lớp dưới hoặc nội cuốn đau khổ hoặc nằm thẳng, bãi lạn.

Tôi nghĩ về những nước ít cuốn hơn như Mỹ Úc Canada và thấy họ cũng có tầng lớp nằm thẳng đó, những người vô gia cư sống qua ngày, những người nghèo phải so cuốn với dân nhập cư. Những người nhập cư vẫn bừng bừng phấn chấn vì họ vẫn thấy tương lai khi cố gắng, có lẽ cho tới đời thứ hai hoặc thứ ba tinh thần ấy mới giảm bớt. Khi mà trong tâm khảm lớp sau không có một cái "kém hơn" để so sánh.

Vấn đề này không phải mở rộng miếng bánh là có thể giải quyết, vì cuối cùng tư bản cũng sẽ tập trung ổn định vào một tầng lớp. Nó cũng không phải là chế độ tốt hơn có thể tránh khỏi. Chế độ tốt hơn có lẽ chỉ có thể giữ được "tỉ lệ tốt", dưới x% thất nghiệp, dưới y% của x% sẽ nằm thẳng và bãi lạn. và nếu x*y < ??? , họ lại có cuộc sống như thế nào thì ta có xã hội ổn định hạnh phúc?

Ở đây người "cố gắng" luôn chê người "không đủ cố gắng" và có kết quả thấp hơn mình. Nhưng mà "đủ" là một nguỵ mệnh đề. Bao nhiêu là đủ, vì kết quả cần phải so sánh với xã hội, thành ra luôn có người không đủ cố gắng bị chê trách, dù đó là người Úc nghèo ngày làm 6 tiếng hay là một công nhân đang hưởng phúc báo 996 ở thiên triều.

Cần có một chế độ xã hội vừa phải để cuộc sống thất nghiệp không quá túng quẫn, và không quá sung túc để giết mất tinh thần cầu tiến của họ. Và cần có một phương thức khác để hạnh phúc ngoài so sánh với tha nhân. 

Thứ Bảy, 26 tháng 8, 2023

ngày bearish

Hôm nay tôi đọc vài dòng từ twitter: "It's still early to buy bitcoin..."

Trong những ngày bullish tôi rất đồng cảm với ý kiến này. Bitcoin và cryptocurrency hiện tại vẫn còn rất nhỏ bé so với thị trường truyền thống, và nó vẫn chưa được hoàn toàn chấp nhận rộng rãi. Khi vẫn còn những vướng mắc, tranh cãi thì vẫn còn đất để mở rộng và phát triển.

Thế nhưng hôm nay là một ngày buồn bã, và tôi bỗng nhiên suy nghĩ thêm về mặt kia của đồng xu. Câu "vẫn còn sớm..." tôi thường hay gặp ở các tay chơi ponzi, họ biết nó sẽ sập nhưng họ luôn nghĩ là mình sẽ kiếm tiền và thoát ra kịp lúc. Những tay chơi bitcoin tham gia một trò chơi "công bằng hơn" khi không có một chủ thể sẽ exit scam/ rug pull nhưng nó cũng có thể dẫn đến phá sản và đau khổ. Khó mà nói lỗ 100% với 90% thì cái nào là trò chơi ít rủi ro hơn.

Thế giới là bất định, chỉ khi sự kiện đã xảy ra ta mới biết được quyết định hay phán đoán ngày xưa là có chính xác hay không. Blockchain có thể chẳng phải công nghệ của tương lai, hoặc bị sụp đổ bởi máy tính lượng tử. Các đồng coin phi tập trung có thể bị các chính phủ vùi dập và biến mất, thay vào đó là một blockchain do các quốc gia liên hiệp quản lý. Hoặc blockchain sẽ thống trị nhưng không phải là tất cả các coin bạn đang biết, mà là một blockchain mới vượt trội sẽ đánh bại bitcoin giành ngôi vương.

Bạn có thể đoán trúng ngành sẽ phát triển, đoán trúng dự án sẽ thay đổi thế giới, và bạn vẫn nghèo đi khi mua bán không đúng lúc. Huống chi đúng cả hai cái đó thực sự là một xác suất thấp, bạn có nghĩ là trí tuệ và tầm nhìn của mình trên trung bình, trong nhóm 20%, hay 20% của 20%? 

Nhìn lại những lần thành công trong quá khứ, tôi thấy quá nhiều yếu tố may mắn, những quyết định mà ngày xưa tôi thấy, những người xung quanh cho rằng dựa trên kiến thức và tâm lý vững vàng. Nay nhìn lại thấy nhiều bốc đồng và ngẫu nhiên. Thật kỳ diệu là khi tôi nghĩ tôi hiện tại đã có nhiều kiến thức và kinh nghiệm hơn quá khứ, những tri thức đó chẳng mấy hữu dụng cho tôi bây giờ hay tương lai. Chúng chỉ làm cho tôi gỉam bớt dũng khí khi phải ra quyết định.


Thứ Hai, 21 tháng 8, 2023

sứa ma giác ngã

ta là ai


ta là tuổi trẻ quý tộc, đang trên đường về nhà thừa kế tước vị của phụ thân vừa qua đời, mang bên mình vị hôn thê kiều diễm


ta là hoạ sĩ tài ba chẳng gặp thời, chu du bốn bể, may gặp được tình yêu của đời mình trên con tàu hoành tráng


ta là thuyền trưởng tuổi già, nguyện chìm sâu đáy biển cùng người bạn thân đã theo ta bao năm tháng


ta là thuỷ thủ nghèo, vì nuôi sống gia đình, bán đi tuổi xuân cho những chuyến hải trình


ta là ...


đều không phải, những ký ức lộn xộn này, những ý tưởng vơ vẩn này, chẳng phải là quá khứ của ta


chúng thuộc về bữa tối đêm qua của ta, khi một cái vỏ to vỡ nát trên mặt biển và những khối thịt ngọt ngào rơi ra


ta đã quá may mắn, chẳng mấy khi đồ ăn tới mà không tốn công săn bắt


nhớ lại những bữa ăn trước, đó là những chuỗi liên tục trôi nổi và lượm lặt những thực phẩm vô tình chạm vào tấm thân khổng lồ của ta, chúng quá nhanh và thường trốn chạy khi thấy hình hài của ta nơi đáy nước. Trừ một số ngờ ngệch tò mò chạm vào ta, có lẽ không nhận ra ta là kẻ săn mồi nguy hiểm trước khi xúc tu của ta quấn lấy chúng, nọc độc làm tê liệt thân thể chúng và đưa vào miệng chậm rãi tiêu hoá.


những bữa ăn kéo dài qua ngày tháng vì thường ta chỉ có thể bắt được những con mồi cực kỳ bé nhỏ so với bản thể của mình.


hôm qua là một ngày đặc biệt, biển cả đã quá hào phóng với ta khi ban cho ta một bữa no. Và người cũng quá yêu quý ta, khi tặng ta trí nhớ và trí tuệ của những con mồi thú vị này.


hôm nay mới biết ta là ta :3

Thứ Bảy, 12 tháng 8, 2023

Luật im lặng - omerta by Mario Puzo

Một cuốn sách cực kỳ lôi cuốn, về một thế giới ngầm đang hiện hữu. Chi phối bởi những quy luật khác.

Cấu trúc: nhân vật chính lớn lên, trưởng thành -> trả thù và sống hạnh phúc :3