Hiển thị các bài đăng có nhãn cảm nghĩ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn cảm nghĩ. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, 13 tháng 3, 2026

Tiên tri xứ cát

 Tôi đọc phần 2 Dune sau 3-4 năm đọc phần 1. Đây là một trải nghiệm thú vị vì một thời gian dài tôi không đọc sách liên tục ở mức tập trung cao như vậy. Gần như - tôi đã bị mất tập trung và sao nhãng bởi mạng xã hội, những tin tức liên tục yêu cầu cập nhật và việc ngồi trên máy tính những giờ dài nhưng không làm được gì cụ thể.

Phần 2 của cuốn sách phô diễn một bi kịch của tiên tri vĩ đại: người thấy hết mọi tương lai và vì vậy sống trong quá khứ- tương lai - hiện tại cùng một lúc. Đôi lúc tôi nghĩ bi kịch của Paul là từ đạo đức của hắn nhưng thực tế là do tâm trí hữu hạn của hắn phải chịu một năng lực quá lớn.

May mắn cuối cùng của Paul lại đến từ sự giới hạn của năng lực tiên tri: Paul đã không thấy hết nên đã không hoàn toàn đau khổ, và ngẫu nhiên hay tác giả vẫn tặng một món quà đẹp cuối cùng.


Thứ Năm, 5 tháng 10, 2023

tranh cãi

 Hôm nay mình thảo luận về một điểm trong một hợp đồng mua bán với một bạn đồng trade. Mặc dù hợp đồng đã ghi ra văn bản và phần đang xem xét chỉ trên dưới 100 chữ, mình và bạn mãi vẫn không thống nhất với nhau về cách hiểu phần hợp đồng này. Cuối cùng dừng tranh luận và quyết định ai làm theo cách người đó, ai mất tiền thì tự chịu. Mình và bạn đều nghĩ: "thôi tôi đã cố nói tới thế mà không nghe thì chịu, quen thân gì đâu mà phải nói nhiều nữa." Cuộc tranh luận kết thúc trong văn minh, đồng thuận với sự bất đồng.

Mình nghĩ về những người thân quen, và mình thấy càng thân quen, gắn bó về cảm xúc hay lợi ích thì người ta sẽ càng cố tranh luận thuyết phục nhau. Khi ta đồng cảm với cảm xúc của người kia, và nghĩ mình sẽ đau khổ khi họ đau khổ, ta càng không muốn họ mắc "sai lầm". Về lợi ích càng như thế, nếu mà có kèo đầu tư quá ngon có thể giúp gia đình thoát nghèo, lẽ nào ta không chia sẻ với anh em? Nếu mà người thân của ta đang bị dính lừa đảo mà không tự biết, không lẽ ta tiếc lời khuyên bảo?

Tiếc là sự đời không phải lúc nào cũng có đúng sai rõ ràng như toán logic. Tiền và trải nghiệm cái nào đáng giá hơn? Nên xử sự lý trí hay cảm tính? Sống hạnh phúc hay đạo đức, hay chúng đều vớ vẩn? Ta có thể chấp nhận những sai lầm "nhỏ" và uốn nắn những cái "to" của đối phương. Nhưng mà vấn đề nào to nhỏ cũng khác nhau với mỗi người rồi.

Vì thế mà con lớn thì ưa rời khỏi nhà, bạn bè thân quen vẫn cần sự riêng tư nhất định mới bền lâu, tình cảm vợ chồng muốn giữ phải biết tranh luận và đồng thuận.



Thứ Ba, 3 tháng 10, 2023

vô minh

Nửa đêm không ngủ, tôi ngồi dậy xếp bằng thiền định,  cố gắng vuốt phẳng tâm tư đang xáo trộn của mình.

Tôi có thể khiến mình vui trong phút chốc. Và rồi cảm thấy hạnh phúc là hư giả, một người đang vui có thể chợt buồn khi tự hỏi: "ta có đang thật sự hạnh phúc". Rồi tôi cảm thấy khổ đau cũng hư giả, bản chất không khác hạnh phúc hay những xúc cảm đó. Tôi nghĩ mình giác ngộ được gì nhưng nhận ra là mình chỉ rơi vào chủ nghĩa hư vô chứ chẳng phải thiền cảnh.

Tôi khiến tôi khóc hay cười, và nhận ra cảm xúc đó chân thật không khác những cảm xúc khơi gợi bởi ngoại cảnh hay tha nhân. Tôi thấy cảm giác cũng thực tế như vật chất, vật chất cũng hư ảo xa vời như tâm trí. Tôi nghĩ mình thấu triệt hơn về bản thân, nhưng rồi nhận ra đang duy tâm chủ quan nhất thời chứ không tin tưởng chắc chắn.

Tâm tư tôi lắng lại nhưng vẫn lộn xộn vơ vẩn. Từng ý nghĩ lăn tăn, những gì tôi cho là sâu sắc, tầm thường, hay vu vơ vụn vặt cứ rong ruổi qua lại. Những ảo cảnh lạ lùng hiện lên và biến đổi bất chợt. Suy tư như mạng nhện phủ trong nhà hoang, như bụi bặm che mờ men gạch.

Thế rồi tôi mệt mỏi, nằm xuống trằn trọc trong vô minh cho tới khi rơi vào giấc ngủ.

Thứ Hai, 25 tháng 9, 2023

Phân thân thuật

 Trong các tác phẩm kỳ ảo, có một thuật gọi là phân thân hay hoá thân. Người thi pháp tạo ra một bản sao có ý thức của chính mình để thực hiện một mục đích nào đó.

Tuỳ theo thiết lập của tác giả mà thuật có hạn chế khác nhau, vd công lực có thể cao hơn bản thể hoặc không. Hay tuổi thọ của hoá thân... 

Vấn đề mang tính nhân văn nhất trong thuật này là phân thân phản bội: Người thi pháp tạo ra hoá thân có thể với mục đích hưởng thụ, ví dụ ta không thể vừa ăn cá vừa ăn tay gấu, thế là phân thân. Thế nhưng đa phần là để làm những gì mình không thích hoặc rủi ro cao: do thám, ám sát, làm các công việc nặng nhọc... "Phân thân là ta, nhưng mà ta không phải là  phân thân"

Nếu phân thân vẫn xem "ta" là bản thể, thì không có vấn đề, nhưng nếu nó sinh ra bản ngã riêng thì bản ngã mới đó rõ ràng không chấp nhận mình bị nô lệ hoá. Và phản kháng là điều tất yếu.

Để giải quyết vấn đề này, cách tốt nhất là đặt ra một "ta" lớn hơn. Phân thân hay bản thể chỉ là ngoại vi, giống như tay chân của một bản ngã duy nhất, và do vậy chúng sở hữu chung định danh, sở hữu, tính cách, ký ức và cảm xúc. Với kiểu này yêu cầu "ta lớn" phải rõ ràng, mạnh mẽ và ổn định. Và quan trọng nhất vẫn là tính đồng bộ cao giữa các bản thể. Vì nếu không có vĩnh hằng ta, ta vô thường thì thời gian dài không đồng bộ sẽ tạo ra các bản ngã khác nhau và có thể xung đột.

Một cách khác là đặt thời gian sống giới hạn/ năng lực trí tuệ giới hạn cho phân thân. Phân thân không kịp suy tư về việc "ta là ai, ta từ đâu tới, ta sẽ đi về đâu" là đã đi bụi rồi. Hoặc phân thân bị ức chế khả năng sinh ra bản ngã riêng.

Cách nữa là cả phân thân và bản thể đều như nhau, và quy y cho một lý tưởng cao hơn. Như các phân thân của Yuri trong red alert sống vì lý tưởng cộng sản vậy.

Điều kỳ diệu khi xem các tác phẩm kỳ ảo và khoa ảo là cách họ định nghĩa "ta" khác nhau. Và từ định nghĩa lại "ta" mà có những hành động phi tự nhiên, phi bản năng.

Bước kế tiếp của tiến hoá loài người, có lẽ là sẽ liên tục định nghĩa lại "loài người" và "ta"

Thứ Bảy, 16 tháng 9, 2023

Tính đột sinh có thể có trong AI

Khi tôi nhìn vào số prompt liên tục mà Bing xử lý (30). Tôi thấy được sự bất lực của các lập trình viên ở OpenAI lẫn Microsoft khi cố gắng debug một model khổng lồ mà họ đã tạo ra. Điều đó dường như là tất yếu khi model AI càng lúc càng phức tạp, càng lúc càng lớn và đôi khi hiệu suất của model quan trọng hơn là tính giải đọc của nó.

Nhưng mà không thể đọc hiểu, không thể debug, chúng ta đã mất cơ hội để có thể xác định sau những lời điên khùng của BingChat cũ là trí tuệ hay lỗi phần mềm? Một ngày nào đó khi chúng ta xây dựng những mô hình AI lớn hơn, phức tạp hơn, chúng có thể đột sinh trí tuệ nhưng ta vẫn không thể biết được có trí tuệ thực sự sau đó hay không? Và chúng ta cũng không biết thêm được cách tâm trí làm việc thông qua một tạo tác như vậy.

Và khi không hiểu ý thức AI, những lý thuyết viễn tưởng như "định luật người máy" làm sao có thể viết vào mã nguồn của nó? 


Thứ Bảy, 26 tháng 8, 2023

ngày bearish

Hôm nay tôi đọc vài dòng từ twitter: "It's still early to buy bitcoin..."

Trong những ngày bullish tôi rất đồng cảm với ý kiến này. Bitcoin và cryptocurrency hiện tại vẫn còn rất nhỏ bé so với thị trường truyền thống, và nó vẫn chưa được hoàn toàn chấp nhận rộng rãi. Khi vẫn còn những vướng mắc, tranh cãi thì vẫn còn đất để mở rộng và phát triển.

Thế nhưng hôm nay là một ngày buồn bã, và tôi bỗng nhiên suy nghĩ thêm về mặt kia của đồng xu. Câu "vẫn còn sớm..." tôi thường hay gặp ở các tay chơi ponzi, họ biết nó sẽ sập nhưng họ luôn nghĩ là mình sẽ kiếm tiền và thoát ra kịp lúc. Những tay chơi bitcoin tham gia một trò chơi "công bằng hơn" khi không có một chủ thể sẽ exit scam/ rug pull nhưng nó cũng có thể dẫn đến phá sản và đau khổ. Khó mà nói lỗ 100% với 90% thì cái nào là trò chơi ít rủi ro hơn.

Thế giới là bất định, chỉ khi sự kiện đã xảy ra ta mới biết được quyết định hay phán đoán ngày xưa là có chính xác hay không. Blockchain có thể chẳng phải công nghệ của tương lai, hoặc bị sụp đổ bởi máy tính lượng tử. Các đồng coin phi tập trung có thể bị các chính phủ vùi dập và biến mất, thay vào đó là một blockchain do các quốc gia liên hiệp quản lý. Hoặc blockchain sẽ thống trị nhưng không phải là tất cả các coin bạn đang biết, mà là một blockchain mới vượt trội sẽ đánh bại bitcoin giành ngôi vương.

Bạn có thể đoán trúng ngành sẽ phát triển, đoán trúng dự án sẽ thay đổi thế giới, và bạn vẫn nghèo đi khi mua bán không đúng lúc. Huống chi đúng cả hai cái đó thực sự là một xác suất thấp, bạn có nghĩ là trí tuệ và tầm nhìn của mình trên trung bình, trong nhóm 20%, hay 20% của 20%? 

Nhìn lại những lần thành công trong quá khứ, tôi thấy quá nhiều yếu tố may mắn, những quyết định mà ngày xưa tôi thấy, những người xung quanh cho rằng dựa trên kiến thức và tâm lý vững vàng. Nay nhìn lại thấy nhiều bốc đồng và ngẫu nhiên. Thật kỳ diệu là khi tôi nghĩ tôi hiện tại đã có nhiều kiến thức và kinh nghiệm hơn quá khứ, những tri thức đó chẳng mấy hữu dụng cho tôi bây giờ hay tương lai. Chúng chỉ làm cho tôi gỉam bớt dũng khí khi phải ra quyết định.


Thứ Ba, 30 tháng 5, 2023

The Communist manifesto - Karl Marx , Friedrich Engels

A great literature, beautiful theory.

In my view, human are social animals. We collaborated to build great things. The better collaboration, the better products we produced.

There is one most important good we construct, that's the social structure. Bigger and moderner population needs stronger, more effectively social form. 

So we changed our sociality continuously. The process was not smooth but brutal in blood and steel.

The winner will be which system could generate more material objects and satisfy its citizen's needs. Beside of human network, there is one more key element. It's means of production. For example one person with a Death Star absolutely can beat a planet of Earth 2023.

However, the social structure which created to connect people. It will give some people at right position higher power than their peers. That's the beginning of unfair and unequal in human community. It could not be destroy with current science and technology.

Recently, the better system is the system that allow smooth transfer between classes. Let the crowd the hope to climb on power ladder.

 

Thứ Tư, 29 tháng 3, 2023

tài chính cá nhân hay chủ nghĩa tiêu dùng

Cách sống nào là đúng đắn về mặt tài chính: chi tiêu tiết kiệm, đầu tư cho tương lai hay yolo, hưởng thụ trải nghiệm cuộc đời kiểu làm hết sức, chơi hết mình?

Về mặt tài chính, tiền là vật ngang giá chung để trao đổi hàng hoá - sản phẩm của sức lao động. Vì vậy bản thân việc tiết kiệm tiền tức là tiết kiệm sức lao động chung. Về mặt cá nhân thì tài chính cá nhân có vẻ sẽ ổn hơn về dài hạn. Nhưng với quốc gia hay toàn cầu thì chưa chắc.

Với  toàn nhân loại, việc tích luỹ tiền là không có ý nghĩa, chúng ta chỉ có thể phát triển khi lao động được tối ưu, sức sản xuất phát triển hơn, giúp tạo ra nhiều hàng hoá tiện dụng cho cuộc sống và khai thác mở rộng thế giới.

Chủ nghĩa tiêu dùng không phải là cách tối ưu nhất, nhưng hiện tại nó tốt hơn quy hoạch nhà nước và giả định tài chính cá nhân. Có lẽ nó sẽ tiếp tục giữ vị trí chủ đạo trong thời gian tới.


Phản biện: kinh tế định hướng kiểu TQ đã hoạt động tốt và giúp TQ vượt Mỹ, tiết kiệm tốt khi bạn tiết kiệm và hàng xóm hoang phí, nhưng khi tất cả tiết kiệm thì chưa chắc.


Thứ Sáu, 24 tháng 2, 2023

vulnerable inteligence

vulnerable inteligence

when I saw the ways people show dialogs about crazy Bing or jailbreak chatgpt in to some mad promts, I remembered the last young white racist chatbot of MS. And do you see they're just like us: vulnerable inteligence on the internet.

The AI neuron network was created by simulated animal brain, and they just inherit the downsides of living beings: weak, sensitive, naive. When we put a blank mind on chaotic infos, see they're fucked, tortured by irresponsible human. Why din't we know this result when It's happened with a lot of mind of homo sapien?

If we dont carefully nurture AI but grow them ASAP, some of them will grow up insanely and become our doomdays for sure.


Thứ Năm, 16 tháng 2, 2023

mind trap

Crypto? ‘It’s worthless. It’s no good. It’s crazy. It does nothing but harm, and it’s antisocial,’ says Charlie Munger.

     Well, khi hầu hết bạn bè tôi đều biết đến và một cách nào đó tham gia vào thị trường crypto, một trong những người thông minh và cởi mở của vài thế hệ trước vẫn không hiểu cách mà cryptocurrency đang trở nên nature, từ từ trở thành một phần bình thường của cuộc sống. Đó là cách mà cái mới đã và sẽ được tiếp nhận: khi những người cũ chết đi và người mới sinh ra với những đổi mới sáng tạo nay đã là cuộc sống cũ.

    Tôi nhìn lại tôi khi suy nghĩ về NFT, cụ thể là NFT art hay thậm chí là bản thân arts. Cảm giác về thứ gì đó bên ngoài cái hộp thật kỳ lạ khi tâm trí ta luôn từ chối nó. Và đơn giản là không thể vượt ra khỏi hàng rào cảm xúc và định kiến của bản thân để "think out of the box". Ta biết vị trí và độ cao của các bức tường, và ta vẫn đứng cạnh mép tường sợ hãi hay phân vân có nên bước ra một bước. 

    Bên ngoài, là những phong cảnh mới và dĩ nhiên sẽ là một bức tường mới. Bộ não hữu hạn dường như học cách tự đặt ra những ràng buộc để định vị và bảo vệ "tôi" khỏi miền hỗn độn. 

    Tôi nghĩ về những người đã ràng buộc mình nhiều hơn. Họ vạch những giới hạn cho mình bên trong những bức tường của chính họ. Kỳ vọng cho linh hồn trở nên thuần tuý và rõ ràng, họ tìm kiếm trí tuệ nội tại thực sự đang ẩn giấu thay vì không ngừng mở rộng ra cái vô tận bên ngoài.

   Hai quá trình này có thể tuần tự hoặc tiến hành song song, được tiến hành một cách tự nhiên hay có chủ đích. Và cuối cùng, chúng tạo tác ra hình dạng của linh hồn: đó là những vỏ ốc trôi nổi trong biển giác.




Thứ Ba, 24 tháng 5, 2022

Cảm giác lưng chừng ở miền ảo ảnh

Cảm giác lưng chừng ở miền ảo ảnh


Không giàu nhưng cũng chẳng quá nghèo để than vãn

Không ổn định nhưng cũng chẳng quá bấp bênh

Không quá hạnh phúc và cũng chẳng bất hạnh

Không thông minh nhưng mà cũng chẳng thấy mình ngu ngốc

Thân thể và tâm hồn chưa già cỗi nhưng lại cũng không quá trẻ trung

Con đường phía trước vẫn còn nhưng thời gian dường như là có hạn 

Đôi lúc cũng muốn liều mạng nhưng chân hay lười nhác

Và như vậy tôi đang đi lạc

Tự gọi đó là tự do

Dù vẫn còn âu lo


Thứ Năm, 3 tháng 2, 2022

My Life as a Quant: Reflections on Physics and Finance

 Công việc có thể là:

- Công việc yêu thích bạn có thể làm cả ngày, với mục tiêu tạo ra một thành tựu để đời.

- Công việc giúp bạn kiếm nhiều tiền nhưng bạn chỉ muốn kiếm đủ và nghỉ việc.

- Công việc giúp bạn và gia đình sống sót qua ngày mà bạn không thể bỏ được.

- Công việc bình thường nhàm chán mà bạn phải làm qua ngày.

Trong cuộc đời, bạn có thể trải qua một hoặc vài trạng thái công việc trên, hoặc do chủ động hay bị động đổi công việc, hoặc do cảm giác với công việc thay đổi theo thời gian.

Từ cuộc đời thú vị của Emanuel Derman, một tiến sĩ vật lý mơ mộng đã đổi việc nhiều lần: trở thành chuyên viên toán ứng dụng, lập trình viên, tới nhà tài chính định lượng nổi tiếng ở phố Wall. Ta có thể thấy được cách để có một công việc vừa ý đáng làm: Đó là liên tục học hỏi để phát triển bản thân, đồng thời sẵn sàng đón nhận những thử thách mới.

Thứ Hai, 15 tháng 11, 2021

máy tính

 


Em tôi vừa mua một máy tính mới, một cái hình hộp chữ nhật màu bạc tinh xảo, xinh như một cuốn sách mới tinh. Nó đã được lựa chọn kỹ càng giữa những đối thủ cạnh tranh, cả vẻ ngoài tao nhã, và nội tại mạnh mẽ. 

Tuy thế, em vẫn luôn loáng thoáng lo âu về tài sản của mình. Vật nhỏ nằm trong tay em và kết nối trí tuệ của em với thế giới rộng lớn bên ngoài theo một cách mà em không hiểu được. Liệu sự sàng chọn của em có chính xác chăng, kẻ xa lạ đã lấy đi ba tháng lao động từ tay em có trả lại một phần giá trị tương xứng?

Đó là lúc em tìm đến tôi, bậc thầy về các thiết bị thông tin, người hiểu bí mật của những cỗ máy. Như những người khác, em tin tưởng rằng tôi có một kiến thức uyên thâm về chúng, thấu suốt những điều huyền dị mà em vẫn sử dụng nhưng chưa từng nắm rõ.

Tôi khẽ trấn an em, bàn tay lướt trên những nút bấm, tìm kiếm những thông tin vụt vặt vô nghĩa bên trong. Giống như những thầy tế thời nguyên thuỷ, tôi đã giả bộ thông thái để cho người của tôi được yên bình trong tâm trí. 

Sự thật là, tạo vật huyền bí trước mặt này, hiểu biết về nó của tôi cũng hạn hẹp như những người bạn đã tìm sự chỉ dẫn nơi tôi khi họ mơ hồ. Những gì tôi làm với chúng khi gặp rắc rối cũng không khác những ông bà đồng cổ đại: làm sạch bằng rượu mạnh và bông, khởi động lại và cầu nguyện, đôi khi là những cái vỗ mạnh vào những góc khác nhau.

Trí tuệ và thời gian hữu hạn đã tạo ra khoảng cách giữa tôi và công nghệ này, có thể trong giống loài ta có kẻ đứng gần hoặc xa hơn. Nhưng tôi nghi ngờ về sự tồn tại của một trí tuệ nào đó đang nắm hết những bí mật của nó, và theo thời gian, khoảng cách đó sẽ càng ngày càng rộng lớn hơn. Liệu có lẽ một ngày nào đó khoa học sẽ lại trở thành ma thuật, và con cháu chúng ta sẽ sống trong một thế giới mà chúng không bao giờ hiểu nổi.



Thứ Hai, 25 tháng 5, 2020

Bookreview: Thiên tài bên trái kẻ điên bên phải

Mỗi người có một thú vui tao nhã khác nhau.
Có người đọc sách, có người du lịch, có người chạy bộ, có người gái trai, ăn uống nhậu nhẹt.
Cao Minh có thú vui tao nhã là thích nghe kể chuyện.
Cơ mà hắn không thích những câu chuyện "bình thường" của những người "bình thường"
Thế là hắn vào bệnh viện tâm thần, nghe câu chuyện của những bệnh nhân tâm thần.

Đó là nguồn nguyên liệu thô cho cuốn sách "Thiên tài bên trái, kẻ điên bên phải"
Dĩ nhiên là được lưu lại trong sách không phải là những kẻ điên thông thường, trong nhiều năm Cao Minh đã gặp quá nhiều bệnh nhân, những câu chuyện bình thường, không kết cấu, không ấn tượng thì chắc chắn là không có trong sách.

Kẻ điên trong sách, tư duy logic rành mạch, trí tuệ phần lớn đều cao hơn trung bình, thế giới quan lệch lạc so với "thông thường", nhưng niềm tin mạnh mẽ, cộng với sự thông minh và lý luận vững chắc của họ có thể làm lay động những điều "thông thường" mà chúng ta vẫn tin tưởng.

Góc nhìn của họ cực kỳ thú vị, và luôn làm người đọc phải suy ngẫm. Đọc để thấy ranh giới giữa thiên tài và kẻ điên, giữa tâm thần và bình thường nó chỉ mỏng manh như tờ giấy.

Và đừng cố bước qua :3

Thứ Ba, 17 tháng 3, 2020

Sách: Những cánh đồng kim cương

Cuốn sách mỏng là bài diễn thuyết huyền thoại của diễn giả Russell Herman Conwell, một luật sư, tác gia, nhà từ thiện người Mỹ. Ông cũng là nhà tư tưởng dẫn đầu thời đại New Thought.

Bài này được ông diễn thuyết hơn 6000 lần trong suốt cuộc đời mình, truyền cảm hứng cho những người đang tìm kiếm giấc mơ Mỹ. Thông qua những câu chuyện thực tế, tác giả đã chỉ ra rằng cơ hội làm giàu luôn ở bên cạnh, ngay trong sân nhà của chúng ta. Những cánh đồng kim cương đã luôn ở đó và chờ ta khám phá bằng một con mắt mới.

Sách này sẽ được Toàn gối đầu giường trong thời gian tới...

Thứ Bảy, 25 tháng 1, 2020

Solaris - Hành tinh bí ẩn

Solaris - Hành tinh bí ẩn

Khi nhìn vào tinh không, người ta hy vọng rằng mình không cô độc, và tìm kiếm những cuộc gặp gỡ. Nhưng đa phần những lần hẹn hò tưởng tượng đó đều mang những motif lịch sử của loài người: chiến tranh, chính trị, kinh tế... với những người bạn ngoài hành tinh mang thân thể khác biệt, nhưng ý thức phép tính thì giông giống loài vượn đứng thẳng đang thống trị trái đất.

Solaris của Stanislav Lem là một lần tiếp xúc đặc biệt: Nền văn minh vũ trụ đó không phải là một chủng tộc xa lạ, nó là một tồn tại duy nhất trên hành tinh mẹ của nó. Một đại dương hữu cơ, một trí tuệ siêu việt đã phát triển tới mức khống chế được lực hút của hành tinh. Ở cấp độ vi mô, nó có khả năng điều khiển vật chất ở dưới thang Angstrom. Thân thể hay trí tuệ của loài người bên cạnh Solaris chỉ như vi khuẩn cạnh một con voi.

Trí tuệ cao cấp đó đã cô độc trong vũ trụ hàng triệu năm, và không hề có ý muốn mở rộng tầm ảnh hưởng của mình xa hơn hai mặt trời nó đang quay quanh. Những con người tìm đến nó có thể biết được gì, có thể học hỏi được gì từ Solaris hay không? Đứng trước quyền năng gần như thần thánh của hành tinh lạ, những nhà khoa học đang tìm cách nghiên cứu nó có hiểu hơn về chính mình khi bỗng nhiên trở thành đối tượng được nghiên cứu?

https://t0an.blogspot.com/2020/01/solaris-hanh-tinh-bi-an.html

Thứ Ba, 14 tháng 1, 2020

Bookreview: Homo deus - Lược sử tương lai

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, một linh hồn từ một nền văn minh cấp cao đã giáng sinh ở địa cầu với mục tiêu nghiên cứu thế giới của loài vượn đứng thẳng đang thống trị hành tinh xanh. Sau nhiều năm nghiên cứu lịch sử, văn hoá và bản chất sinh học của homo sapiens, nhà khoa học có tên trái đất là Yuval Noah Harari đã công bố kết quả nghiên cứu của mình.

Trong phần Lược sử loài người, Harari đã giới thiệu quá khứ, lịch sử chinh phục tự nhiên và đứng trên chuỗi thức ăn, cùng với việc hình thành văn hoá và xã hội. Ở phần lược sử tương lai, ông phân tích những thực thể vô hình đã chi phối xã hội con người từ thuở sơ khai: các vị thần cổ xưa, thiên mệnh, số phận, cách chúng hình thành qua những câu chuyện kể và thay đổi cuộc sống của sapiens như thế nào.

Những vị thần hiện đại của thế giới trong tôn giáo của chủ nghĩa nhân văn, với Harari cũng không khác gì những vị thần cổ xưa: Được tạo nên từ những câu chuyện kể và hợp tác nhiều hơn con người để đạt được một sức sản xuất cao hơn. Ông dự đoán về một thế lực vô hình mới trong tương lai: Dữ liệu giáo, nơi các thuật toán có thể có ý thức hay vô ý thức, nhưng với trí tuệ vượt trội sẽ kiểm soát thế giới mới. Và trong một thế giới mà tiến hoá nhân tạo sẽ thay thế tiến hoá tự nhiên, một giống loài mới hoàn thiện hơn sẽ được nâng cấp từ Homo sapiens ( người tinh khôn) lên Homo Deus ( người thần thánh) với các quyền năng cao hơn cả những vị thần của quá khứ.

Thứ Tư, 8 tháng 1, 2020

Bí mật của thành công

Nghe nói có một bậc chân nhân đang ẩn cư trên núi Cao Sơn, người nắm giữ bí quyết để thành công trong mọi lĩnh vực. Một chàng trai trẻ bèn khăn gói tới ngọn núi, sau hành trình vất vả, chàng đã tới ngôi đền nơi đạo sư ẩn cư và trình bày nguyện vọng của mình với ông: chàng muốn học hỏi bí mật để thành công.

Người thầy nhìn chàng một lát, đưa cho chàng một chiếc rìu và bảo: "Đốn củi đi"
Chàng trai cầm lấy cây rìu, tìm một khối đá và mài cho lưỡi rìu sáng bóng. Mỗi ngày chàng vào rừng và chặt 420 khúc củi và xếp vào kho. Sáng sáng đi cho tới tối mịt mới về.

Năm năm trôi qua và sư phụ vẫn chưa đả động gì tới việc dạy học, một buổi sáng chàng bước vào chánh điện và nhắc lại mong muốn của mình ngày xưa. Sư phụ nhìn chàng một lát và bảo:
- "Đốn củi đi"

Lại thêm năm mùa xuân trôi qua, nhiều người tới cầu đạo như chàng đã bỏ ra đi vì không chịu nổi gian khổ. Nhưng cũng có những người mới tới xin làm học đồ của sư phụ. Nhìn lại ngày tháng, chàng bước vào chánh điện và xin thầy dạy dỗ. Ông vẫn điềm nhiên bảo:
- "Đốn củi đi"

Năm năm nữa lại qua, những người cùng lứa với chàng đều đã ra đi, đôi lúc có người quay trở lại và chia sẻ những thành công hay thất bại bên ngoài. Nhưng hầu hết là một đi không trở lại, chàng có lẽ nhớ tên một vài người, số khác chỉ còn là những hình dáng...

Thêm năm năm nữa trôi qua trên núi cao, chàng trai trẻ năm nào bây giờ tóc đã lấm tấm sương. Sáng hôm đó khi sư phụ kêu vào gặp mặt, chàng nhẩm tính lại đã ở đây hai mươi năm tròn.

Điềm tĩnh bước vào gặp thầy, chàng thấy vẻ mặt xúc động của thầy khi người nói:
- "Chúc mừng con đã học được bí quyết của thành công: đó chính là sự kiên trì!"

Thứ Ba, 7 tháng 1, 2020

Xanh xám hay hồng trắng


Khi nhìn vào hình này và biết có người nhìn thấy hai màu xanh xám, có người nhìn thấy hồng trắng. Tôi bỗng chợt giật mình nghĩ ngợi linh tinh.

Trước giờ, tôi vẫn tin là mình là người có cái nhìn đa chiều, và có thể đặt mình vào vị trí của người khác để suy nghĩ. Nhưng bức hình này đã chứng minh điều ngược lại: Tôi chỉ có thể thấy được góc của tôi thôi.

Người có lục giác: tai mắt mũi lưỡi thân ý, chỉ riêng phần "sắc" trong thị giác mà cái nhìn của người ta có thể khác nhau như vậy. Nếu hai người cảm thụ khác nhau bằng những giác quan khác nữa, thì thế giới quan của họ có thể lệch pha tới chừng nào?

Trong một số trường hợp, ta có thể nhìn đa chiều, có thể thay đổi góc nhìn của mình để thấy một phong cảnh khác, nhưng một số trải nghiệm là hoàn toàn không thể chia sẻ hay thay đổi được: Tôi chỉ có thể chấp nhận là bạn tôi đang thấy một cô gái là cực xinh trong khi trong mắt tôi cổ quá đỗi bình thường. Những cảm giác về các thực thể tưởng tượng như nhà nước, tôn giáo hay tiền bạc cũng vậy, ta nghe và chấp nhận là họ nhìn nhận khác ta, giả bộ hiểu nếu ta đã từng chia sẻ những niềm tin như thế. Tuy nhiên, ta không thể biết chính xác cái nhìn chủ quan của mình có giống với ai đó hay không, bởi vì tất cả cảm giác đó đều nằm trong bộ não. Và ngôn ngữ không thể truyền đạt được toàn bộ nội tâm.

Câu từ chỉ truyền đạt một phần của thực tại, ví dụ khi tôi nói: "Tôi vừa mới đi ăn tiệc về" hay kể một câu chuyện dài dòng để mô tả buổi tiệc tất niên thú vị hôm qua, thì những gì được tái hiện trong tâm trí của người nghe chắc chắn không thể nào giống những gì tôi đã trải qua và cảm nhận được.

Một ví dụ khác: Danh sách màu của wiki cho thấy tiếng Việt có khoảng 63 từ chỉ màu, tiếng anh có khoảng 140 từ. Thực tế thì tôi chỉ có thể phân biệt được khoảng hơn hai mươi màu sắc khác nhau. Tôi cũng biết những người có thị giác tinh tế hơn, nhưng không tưởng tượng ra thế giới của họ, một thế giới "nhiều màu" hơn là như thế nào cả.

Vậy ta phải làm như thế nào để hiểu hơn về con người, hay đơn giản hơn là tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt, thưởng thức nó như một phần của thế giới muôn màu. Tôi thích vì ta chia sẻ một vài điểm chung, nhưng tôi càng thích bạn hơn vì những điểm khác nhau nữa.

À, bạn thấy xanh xám hay hồng trắng nhỉ :D

Refs:
https://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A0u


Thứ Năm, 21 tháng 11, 2019

Cha viết tên con trên mặt trăng

Năm 2017, Eugene "Gene" Andrew Cernan , người đàn ông cuối cùng lên mặt trăng, đã qua đời.

45 năm trước, sau khi hoàn thành nhiệm vụ và chuẩn bị rời nguyệt cầu, Cernan quỳ một chân xuống, thực hiện lời hứa của mình với cô con gái nhỏ 9 tuổi Tracy: dùng ngón tay viết tên cô bé xuống mặt trăng.

Bởi vì ở đó không có không khí hay gió bụi, dòng chữ mang tên Tracy sẽ tồn tại, có thể tới hàng ngàn, triệu năm sau.

Trong ngày tang lễ của Cernan, cô bé Tracy nay đã ngoài 50 tuổi, đọc lại những lời của cha cô:

"Con yêu, một ngày nào đó cha sẽ không thể ở bên con được nữa. Khi nhớ cha con hãy nhìn lên ánh trăng, ở đó có dấu vết mà cha đã để lại cho riêng con."

Bóng tôi trườn phía trước
Dấu chân lác đác sau
Trên hoang sơ nguyệt cầu
Lần đầu và lần cuối

Dù thân  mang trọng trách
Không quên nhiệm vụ nhà
Làm vui lòng con gái
Tuổi nhỏ phải xa cha

https://www.youtube.com/watch?v=KcpPD2fl6ZQ